Mindfulness-programma’s worden regelmatig ingezet bij kankerpatiënten en overlevenden na kanker, bijvoorbeeld om symptomen te verlichten. Maar kan een mindfulness-training ook bijdragen aan positieve gezondheid, zoals welbevinden, veerkracht, positief zelfbeeld, zelfcompassie, spiritualiteit en ervaren steun? Onderzoek laat zien dat mindfulness daar op verschillende manier aan kan bijdragen.
Mindfulness-Based Interventions (MBI’s) worden ingezet in psycho-oncologische behandeling. Uit onderzoek blijkt dat MBI’s patiënten helpen bij het verminderen van psychische symptomen en pijn. Mede daarom worden MBI’s steeds vaker ingezet als behandeling van depressie en angst tijdens en na een kankerbehandeling.
MBI’s leiden - naast meer mindfulness-vaardigheden - tot meer sociale steun, welbevinden, betekenis en spiritualiteit. In vergelijking met controlegroepen, blijken MBI’s ook bij te dragen aan meer zingeving, tevredenheid en posttraumatische groei. Hieruit blijkt dat MBI’s niet alleen negatieve uitkomsten verminderen, maar ook positieve kwaliteiten en een meer zinvol leven kunnen bevorderen.
De studies gingen in op mindfulness gebaseerde interventies als Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR) en Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT), of aangepaste trainingen die voor meer dan de helft uit mindfulness bestonden. Allerlei positieve uitkomsten werden meegenomen, zoals mindfulness-vaardigheden, zelfcompassie, coping (hoe je omgaat met moeilijkheden), welbevinden en spiritualiteit.
Er werden acht positieve uitkomstdomeinen gedefinieerd:
- Mindfulnessvaardigheden (bewustzijn van het huidige moment zonder te oordelen)
- Zelfcompassie (begrip voor en acceptatie van zichzelf en persoonlijke ervaringen vanuit vriendelijke aandacht en gedeelde menselijkheid)
- Positief affect (ervaring van positieve emoties en gemoedstoestanden)
- Coping (de vaardigheid om zich aan te passen aan lastige situaties, emoties, en omstandigheden, of er op een positieve manier mee omgaan)
- Sociale steun (positieve relaties met anderen)
- Welbevinden (over het algemeen een tevreden en gelukkige staat van zijn)
- Persoonlijke groei (proces om een meer vervuld persoon te worden ondanks de omstandigheden)
- Spiritualiteit (de ervaring van iets dat het menselijke overstijgt, iets groters dan zichzelf).
Direct na de interventie, bleken MBI’s op al deze uitkomsten positieve effecten te hebben. Qua grootte varieerden de effecten van klein (zelfcompassie, welbevinden, positief affect, sociale steun en mindfulness (bijna gemiddeld)), tot gemiddeld (coping en persoonlijke groei), tot groot (spiritualiteit). Na de follow up-periode, die varieerde tussen de 11 en 64 weken na de MBI/interventie, bleven de effecten qua grootte redelijk constant voor de meeste uitkomstmaten, hoewel ze niet altijd meer statistisch significant waren. Alleen voor welbevinden en positieve affect verdween het effect na de follow up-periode en voor persoonlijke groei werd na de follow up periode een groter effect gevonden dan direct na een MBI.
De MBI’s bleken bij patiënten met kanker of overlevenden van kanker bij te dragen aan meerdere positieve gezondheidsuitkomsten. Deze positieve effecten waren qua grootte vergelijkbaar of soms nog groter dan de eerder gerapporteerde effecten op negatieve uitkomsten, zoals depressie, angst voor terugkeer, symptomen van post-traumatische stress, pijn, slaapstoornissen en vermoeidheid. De bevindingen onderbouwen dat MBI’s niet alleen depressie en angst kunnen verminderen, maar dat ze ook positieve gezondheidsuitkomsten hebben die patiënten de kans geven om beter om te gaan met de ziekte zowel tijdens de behandeling als daarna.
