Kerewin ontwikkelt haar diensten door wetenschappelijk onderbouwde methodieken uit de psychologie te bestuderen. Positieve psychologie is bijvoorbeeld een belangrijke inspiratiebron. Lees hier meer over onderzoek, nieuwe inzichten en mensen die ons inspireren.
Vind je het moeilijk om de juiste vragen stellen of om überhaupt eerst vragen te stellen voordat je een plan uitvoert? Luister dan naar de podcast van filosoof Hans Bolten. Hij gaat daarin in gesprek met Bart Geeraedts en Marlous Nooi over hoe je in je werk zinnige vragen kunt stellen.
Bolten: “Het stellen van vragen is effectief voor het bereiken van reflectie en bezinning in werk en organisatie. Met vragen kun je iemand verleiden of dwingen om stil te staan bij de gebeurtenissen van alledag. Dan ontdek je wat klanten, collega’s of medebestuurders precies willen. Wat houdt ze bezig? Wat bezielt ze? Dat komt vaak niet of nauwelijks boven water. Soms omdat mensen ongeremd voortgaan met het bedenken en uitvoeren van plannen en oplossingen, soms omdat ze gewoon het achterste van hun tong niet willen laten zien. Door vragenstellen kun je duidelijkheid en verdieping bereiken.”
Bolten geeft ook een tweedaagse training ‘De kunst van het vragenstellen’ bij de Internationale School voor Wijsbegeerte (ISVW). Daarin leer je hoe je met vragen iemand uit zijn gewone doen haalt. En hoe je met doorvragen samen bij problemen kunt stilstaan, in plaats van ze voortdurend maar op te lossen. Je leert hoe je een verschil van mening echt kunt onderzoeken in plaats van er een ‘werkbare consensus’ uit te kneden. Je leert standpunten bevragen in plaats van te ondergraven.
Hans Bolten studeerde wijsbegeerte en sociale wetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. Daarna werkte hij zeven jaar als docent filosofie en maatschappijwetenschappen in het voortgezet onderwijs. Sinds 1996 werkt hij als zelfstandig trainer, onder andere aan Universiteit Nyenrode, het SportManagement Institute en ISVW.
Beluister de podcast hier.
In de NRC-rubriek Dilemma's op de werkvloer interviewde Esther Elligens de filosofen Menno de Bree en Sebastien Valkenberg over de vraag: hard werken, waar doen we het nog voor? Esther hoopte dat ze zouden zeggen: nergens voor, stop ermee, het is zinloos. Maar dat zeiden ze niet.
Hard werken loont, zegt Valkenberg. In de meest basale zin: je verdient er (meer) geld mee. Zo simpel is het. Al erkent hij dat ons systeem (lage lonen, toeslagen) dit soms ondergraaft. Maar dat is volgens hem een probleem van het systeem, niet van het harde werken zelf. Ook los van geld is hard werken zinvol. Sterker nog: het creëert zin. Volgens Aristoteles zit geluk niet pas achteraf, maar in het doen zelf. Hoe complexer en veeleisender het werk, hoe groter de voldoening.
Menno de Bree waarschuwt voor de andere kant. Wie hard werkt, moet ook waakzaam zijn. De Koreaans-Duitse filosoof Byung-Chul Han beschrijft de prestatiemaatschappij als een systeem waarin niemand je nog hoeft te dwingen hard te werken: je doet het zelf al. Dat leidt tot een ethiek van zelfuitbuiting. En die burn-out? Dat lijkt dan je eigen schuld. Want dat harde werken wilde je toch zelf?
Hard werken triggert bovendien onze ijdelheid: meer status, groter huis, mooiere vakanties. Maar echt geluk zit volgens bijvoorbeeld Epicurus in vriendschap en relaties. En misschien is dat wel het grootste nadeel van hard werken, zegt De Bree. De tijd die je nooit meer terugkrijgt.
Conclusie: hard werken kan het leven zin geven, maar het maakt soms ook meer kapot dan je lief is. De vraag is dus niet of we harder moeten werken, maar hoe vaak we nog durven na te denken over wat werk ons oplevert, en wat het ons ondertussen kost.
Tips van Esther:
- Wil je begrijpen waarom je ook alweer zo je best doet? Lees Aristoteles (of Valkenberg)
- Heb je behoefte aan geruststelling dat het ook minder mag? Sla dan vooral Epicurus erop na.
Lees het volledige artikel hier (alleen toegankelijk voor abonnees).
De manier waarop we werken past niet bij ons lichaam. Dat zegt gezondheidszorgpsycholoog Annemarieke Fleming in Psychologie Magazine. Ze pleit voor een cultuuromslag die begint met veel vaker rusten. Liggend, zonder scrollen.
We zijn moe, doodmoe. Annemarieke Fleming hoort het van haar cliënten en bij de psychologen en huisartsen die ze opleidt. Ze maakt zich zorgen en daar heeft ze reden toe: steeds meer mensen (20 procent) voelen zich emotioneel uitgeput door hun werk of leeg aan het einde van de werkdag (34 procent), blijkt uit cijfers van het CBS en TNO. 23 procent geeft aan ’s ochtends al moe te zijn.
In een onderzoek van het CNV uit 2024 geeft 28 procent van de werkenden aan te kampen met psychische klachten als gevolg van hun werk. Meer dan de helft van de ondervraagden vindt de psychische belasting van hun werk hoog. 64 procent geeft aan dat ook de werkdruk hoger is dan een jaar geleden en bijna de helft heeft moeite met het bewaren van een balans tussen werk en privé. Volgens CNV-voorzitter Piet Fortuin is die werkdruk al jaren hoog en moeten we steeds meer werk met steeds minder mensen doen.
Waardoor zijn we moe op het werk?
- 1 op de 3 werknemers geeft aan vaak of altijd werkdruk (erg snel moeten werken, heel veel werk doen en extra hard moeten werken) te hebben.
- Een kwart van de respondenten vindt dat ze vaak of altijd extra hard moeten werken. 40 procent vindt dat ze vaak of altijd veel werkzaamheden hebben.
- 18 procent van de werknemers geeft aan dat het werken met mensen zwaar is (ten opzicht van 10 procent van de mensen in 2014).
- Psychische vermoeidheid door het werk komt het vaakst voor bij werknemers in de zorg, de handel en de zakelijke dienstverlening. In de landbouw en visserij ligt dit een stuk lager.
- Zelfstandigen geven minder vaak (12 procent) aan zich psychisch vermoeid te voelen dan werknemers (18 procent).
Ons lichaam kan de manier waarop we onze werkdagen inrichten volgens Fleming helemaal niet aan. Uit onderzoek weten we bijvoorbeeld dat drie kwartier vergaderen genoeg is voor ons brein, daarna verslapt de focus, maar toch gaan we vaak langer door. De psycholoog geeft aan dat het goed is om vaker een pauze te nemen waarin je daadwerkelijk iets anders doet dan werk of op je telefoon kijken. Dat klinkt misschien simpel, maar in de praktijk is het niet altijd even gemakkelijk om echt even op die rem te drukken en aan te geven dat je rust nodig hebt. We zijn gewend om alsmaar ʻaanʼ te staan. Er wordt veel gevraagd van onze aandacht en productiviteit op werk, waardoor we uitgeput raken, té moe.
Fleming: “We moeten onze rechten weer meer opeisen. Zoals het recht op een kwartier pauze binnen elk dagdeel van vier uur werken, in cao’s die dat nog niet hebben. En het recht om je pauze op je eigen manier in te delen. Ook als dat een kwartier liggen is. Het is belangrijk dat we onderling meer afspraken maken. Als mijn collega’s tijdens de lunchpauze – notabene een pauze in eigen tijd – alsnog over patiënten gaan overleggen, ga ik weg. Want dat is werk, daarmee blijf ik ‘aan’ staan en herstel ik dus niet.”
“De manier waarop we nu werken, past überhaupt niet bij ons lichaam. De oermens werkte 4,4 uur per dag. Een zesurige werkdag, waar sommigen voor pleiten, lijkt een walhalla, maar het is de vraag of we zelfs daar wel op gebouwd zijn. Laat staan acht uur. Laat staan overwerk…”
Lees hier meer.
Durf je los te laten wie je denkt te moeten zijn? En te leven vanuit wie je in wezen bent? “Vrij leiderschap begint bij jezelf”, aldus Nienke de Vries en Berdien Grashuis in hun boek Vrij zijn in je werk. De auteurs dagen je uit om oude patronen los te laten en volledig aanwezig te zijn – in je werk én je leven.
Nienke: “Het vraagt moed om radicaal eerlijk te zijn naar jezelf. Om de werkelijkheid niet te verzachten of te vermijden, maar haar recht aan te kijken. Alleen dan ontstaat ruimte voor vrijheid. En kun je werkelijk aanwezig zijn.”
Het boek biedt geen trucjes of methodes; het is een uitnodiging tot innerlijke transformatie. Je ontdekt hoe je kunt leven en werken vanuit vrijheid, verbinding en je oorspronkelijke liefde en wijsheid. Reflectievragen, herkenbare situaties, meditaties en inzichten leren je hoe je vanuit vertrouwen en vrijheid leidinggeeft aan jezelf én anderen – in je organisatie, team, gezin of relatie.
De auteurs baseerden zich daarbij op Zijnsoriëntatie, Systemisch Werk en het Barrett-model en bieden een praktische route naar leiderschap van binnenuit. Je leert hoe je jezelf bevrijdt uit oude overlevingspatronen, persoonlijk én professioneel. Zo kun je vrijheid niet alleen ervaren in jezelf, maar het ook blijvend vormgeven in je werk en organisatie. Berdien: “Voor iedereen die niet langer geleefd wil worden, maar met overtuiging zelf aan het roer wil staan”.
“Nienke en Berdine laten overtuigend zien hoe vruchtbare vrijheid in veranderende organisaties pas ontkiemt waar we onszelf én het grotere geheel omarmen”, aldus Jakob van Wielink, oprichter School voor Transitie.
Bekijk hier meer.
